O PROJEKCIE
PROJEKT FINANSOWANY PRZEZ NARODOWE CENTRUM NAUKI W RAMACH KONKURSU PRELUBIUM BIS 2
2020/39/O/HS3/01233
Jednostka realizująca:
Uniwersytet Warszawski, Wydział Archeologii
W polskiej historiografii Bitwa pod Komarowem bardziej znana jest jako bój stoczony w tej miejscowości w 1920 roku przez wojsko polskie z armią bolszewicką. Należy jednak pamiętać, iż 6 lat wcześniej w trakcie trwania I Wojny Światowej w tym rejonie stanęły naprzeciwko siebie 5. Armia Rosyjska i 4. Armia Austro-Węgierska. Przez pierwsze dwa dni bitwy armia generała Pawła von Plehwe odpierała ataki wojsk austro-węgierskich dowodzonych przez generała Moritza Auffenberga, jednak 28 sierpnia sytuacja uległa zmianie, a w nocy z 1 na 2 września rozpoczął się odwrót wojsk carskich w stronę Bugu. Do dnia dzisiejszego szczególnie w lasach widoczne są relikty tamtych walk w postaci transzei, ziemianek, dołków strzeleckich oraz kraterów po ostrzałach artyleryjskich obydwu armii. Spora część tego typu obiektów znajdowała się też na otwartym obszarze, ale została na skutek upływu lat i prowadzonej działalności rolniczej zniwelowana.
Dziedziną archeologii zajmującą się badaniem reliktów konfliktów zbrojnych jest archeologia pól bitewnych, która od kilku dekad prężnie rozwija się na świecie, głównie w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Francji, Belgii. Jednakże, do tej pory nie została wypracowana skuteczna metodyka prowadzenia tego typu badań, a co za tym idzie, nie jest w pełni wykorzystywany potencjał nieinwazyjnych badań archeologicznych.
„The Komarów 1914 Project – Integrated geophysical research of battle field” ma za zadanie wypracowanie optymalnej metodyki prowadzenia badań nieinwazyjnych pól bitewnych. Do tego celu zostanąwykorzystane nowoczesne techniki archeologiczne, takie jak: prospekcja geofizyczna (pomiary magnetyczne, profilowania i tomografia elektrooporowa, GPR) oraz zobrazowania teledetekcyjne (satelitarne, termowizyjne i multispektralne z drona, dane LiDAR).
Zespół
dr hab. Krzysztof Misiewicz, prof. ucz.
kierownik projektu
https://www.youtube.com/watch?v=WQkYxR6_EZg
mgr Hubert Dziewiczkiewicz
doktorant, kierownik badań terenowych
Badania
Koniuchy
Cmenatarz z okresu Wielkiej Wojny został zidentyfikowany przez Aleksandrę Dziewiczkiewicz w ramach swojej pracy magisterskiej. Na terenie cmentarza przeprowadzono pomiary magnetyczne oraz GPR. Uzyskane wyniki potwierdzają funkcję obiektów
Wólka Pukarzowska
28 sierpnia 1914 roku, 15 dywizja piechoty austro-węgierskiej otrzymała rozkaz wycofania się na południe do wsi Hopkie. Kolumna wojsk, poruszająca się nocą po wąskiej grobli, utworzyła długi, prawie 10-kilometrowy sznur ludzi i koni, co uniemożliwiało skuteczną obronę i dowodzenie.
W momencie, gdy Rosjanie otworzyli ogień od strony lasów na wschód od Wólki Pukarzowskiej, a następnie artyleria rosyjska ostrzelała pozycje od strony Łaszczowa, wśród wojsk austro-węgierskich wybuchła panika. Kolumna dotarła do wsi Hopkie, gdzie natknęła się na dwa pułki rosyjskiej 7 dywizji, które zniszczyły nadciągające jednostki.
Dwie rosyjskie baterie artylerii rozstawione w Hopkie flankowały groblę, uniemożliwiając wojskom austro-węgierskim zarówno opuszczenie grobli, jak i schronienie się na niej. W wyniku tego, 15 dywizja musiała się ciągle przemieszczać po grobli, narażając się na nieustanny ostrzał. Jedyne jednostki artylerii, które pozostały w odwodzie w Pukarzowie, próbowały przerwać rzeź, ale ich działania nie przyniosły znaczącego efektu.
Frontalny atak rosyjski rozpoczął się o świcie, po dwóch godzinach ostrzału. Większość 15 dywizji piechoty austro-węgierskiej została zniszczona, a ocalałe jednostki wycofały się w kierunku Grodysławic i Józefówki. Straty były ogromne – dywizja straciła większość oficerów i żołnierzy oraz sprzęt. Dowódca 15 dywizji, w obliczu klęski, popełnił samobójstwo.
Pawłówka
Na obszarze obojowiska z 27-28 sierpnia 1914 roku, prowadzone były pomiary magnetyczne, oraz badania powierzchniowe z wykorzystaniem detektora metali. Dzięki uzyskanym wynikom udało się zlokalizować linię obrony wojsk rosyjskich
Tarnoszyn, Magdalenka
Badania rozpoczną się w marcu 2025 roku
Badania powierzchniowe
Od 2023 roku dzięki uzyskanym zgodom od Nadleśnictw Tomaszów, Zwierzyniec oraz Mircze, prowadzone są badania powierzchniowe z wykorzsytaniem detekotrów metali. Cele badań jest identyfikacja obiektów zlokalizowanych podczas analiz danych ALS.
Prospekcja lotnicza
Dzięki wykorzsytaniu bezzałogowych statków powietrznych w 2024 roku wykonane zostały naloty o łącznej powierzchni 100 ha. Celem badań była próba lokalizacji fortyfikacji polowych zlokalizowanych na obszarach pól uprawnych.